Phần lớn các bãi biển miền Trung thuộc nhóm “rất sạch” và “sạch”
Các bãi biển từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa có mức độ ô nhiễm rác thải rắn thấp và hầu như không ghi nhận rác thải nguy hại, theo nghiên cứu mới.
Trong nghiên cứu “Mật độ, phân bố và biến động theo mùa của rác thải biển trên các bãi biển miền Trung Việt Nam”, TS. Dương Thị Lịm (Viện Các Khoa học Trái đất thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và các cộng sự đã khảo sát các bãi biển từ Đà Nẵng, Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng), Bình Định (nay thuộc Gia Lai) đến Khánh Hòa vào mùa khô và mùa mưa trong hai năm 2022 và 2023.
Tổng cộng, nhóm ghi nhận 16.118 mảnh rác thải từ 21 điểm lấy mẫu thuộc các bãi biển đại diện cho nhiều mức độ đô thị hóa và hoạt động du lịch khác nhau.
Phân tích cho thấy mật độ rác trung bình trong mùa mưa tăng gần gấp đôi so với mùa khô, từ khoảng 0,06 mảnh/m² lên 0,11 – 0,14 mảnh/m², do rác từ đất liền theo nước mưa và sông đổ ra biển.
Với mật độ rác thải ghi nhận như trên, khi quy đổi theo Chỉ số Bờ biển Sạch (Clean Coast Index – CCI) – thước đo được sử dụng phổ biến trong các nghiên cứu quốc tế để đánh giá mức độ ô nhiễm rác thải rắn trên bãi biển – phần lớn các bãi biển miền Trung được xếp vào nhóm “rất sạch” đến “sạch”.
So với các bãi biển khác trong khu vực, kết quả này rất nổi bật. Chẳng hạn, một nghiên cứu thực hiện năm 2021 tại bờ biển phía Nam đảo Bali (Indonesia), nơi tập trung những bãi biển danh tiếng nhất của đảo, cho biết mật độ rác đạt 0,42 – 0,56 mảnh/m² trong mùa mưa và 0,07 – 0,15 mảnh/m² trong mùa khô, tương ứng với mức “bẩn” trong mùa mưa và “sạch” trong mùa khô theo thang CCI.
Lưu ý rằng nghiên cứu chỉ ghi nhận rác thải có kích thước từ khoảng 5 mm trở lên, chưa bao gồm vi nhựa (microplastics), nên các chỉ số phản ánh chủ yếu mức độ ô nhiễm rác nhìn thấy được trên bãi biển.
Bên cạnh CCI, nhóm nghiên cứu còn áp dụng Chỉ số Nguy hại (Hazardous Index – HI) nhằm đánh giá mức độ hiện diện của các loại rác có nguy cơ gây hại như mẩu thuốc lá, nhựa sắc nhọn, kim loại và thủy tinh. Kết quả, phần lớn các bãi biển hầu như không ghi nhận rác thải nguy hại, phản ánh những nỗ lực nhất định trong công tác vệ sinh môi trường và thu gom rác tại địa phương.
Mặc dù phần lớn các bãi biển trong nghiên cứu được xếp loại “rất sạch đến sạch”, các bãi biển nằm ở khu vực đô thị hoặc có du lịch phát triển ghi nhận lượng rác cao hơn so với các bãi biển nông thôn, ít người qua lại. Sự phân nhóm này cho thấy rác thải bờ biển ở miền Trung chủ yếu có nguồn gốc từ các hoạt động trên đất liền chứ không phải từ các nguồn xa ngoài khơi.
Đáng chú ý, rác nhựa chiếm ưu thế áp đảo, lên tới 96,48% tổng số rác thải; còn lại là cao su, giấy, kim loại, gỗ và thủy tinh. Con số này thể hiện vị trí trung tâm của nhựa, đặc biệt là nhựa dùng một lần, trong bài toán môi trường ven biển tại Việt Nam.
“Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn đối với nhựa dùng một lần”, nhóm tác giả viết
Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Marine Pollution Bulletin.
Với việc cung cấp bộ dữ liệu nền quan trọng về rác thải biển tại miền Trung Việt Nam, nghiên cứu cũng nằm trong số bảy công trình đặc biệt xuất sắc được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vinh danh tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 mới đây.
